Wat kun je als gemeente nú al doen: vier handelingsperspectieven?

Meer concreet betekent dit dat gemeenten vier handelingsperspectieven hebben om nu al aan de slag te gaan, in voorbereiding op de maatschappelijke prioritering van netbeheerders bij congestievraagstukken:

Perspectief 1: informeer, organiseer mandaat en haal een bestuurlijke opdracht op

Maatschappelijk prioriteren gaat over keuzes maken. Niet technisch, maar bestuurlijk.
Zorg daarom eerst voor bewustwording bij college, directie en andere betrokkenen in de organisatie:

• Wat verandert er?
• Wat zijn de risico’s als we geen duidelijke prioritering aanleveren?
• Wat betekent dit voor onze ambities?

Zeker met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen is dit relevant. Nieuwe bestuurlijke ambities moeten passen binnen wat het energiesysteem aankan.

Een expliciete bestuurlijke opdracht om dit integraal op te pakken kan hierbij helpen. Daarmee creëer je intern mandaat, urgentie en duidelijkheid over rollen.

Afhankelijk van de context en behoefte kan een breed projectteam met expertise vanuit energie, gebiedsontwikkeling, mobiliteit, economie en vastgoed hier behulpzaam in zijn. Of benoem een coördinator die duidelijk aanspreekpunt is voor de coördinatie en besluitvorming op de maatschappelijke prioritering. Een duidelijke opdracht voorkomt dat keuzes later onder tijdsdruk en ad hoc worden gemaakt.

Perspectief 2: breng alle netintensieve ontwikkelingen in beeld

De basis is overzicht. Inventariseer welke projecten in de komende jaren een nieuwe of zwaardere aansluiting vragen. Kijk domeinbreed en denk aan:

• gebiedsontwikkelingen;
• woningbouwprojecten;
• scholen en maatschappelijke voorzieningen;
• bedrijventerreinen;
• laadpleinen en OV-knooppunten.

Per project moet duidelijk zijn:

• In welke fase zit het?
• Wanneer is aansluiting nodig?
• Wat is de verwachte vermogensvraag? Om wat voor type aansluitingen gaat het?

Zonder integraal overzicht is prioritering onmogelijk.

Perspectief 3: breng tijdlijn en voorlopige prioritering aan

Als het overzicht er is, breng dan structuur aan:

• Zet de projecten in de tijd: wanneer heeft elk project capaciteit nodig?
• Beoordeel welke projecten al voldoende onderbouwd zijn om in aanmerking te komen voor prioritering. Projecten met duidelijke fasering, financiële dekking en planologische status staan sterker dan plannen in een vroege verkenningsfase.

Leg vervolgens een voorlopige prioritering vast:

• Welke projecten zijn het meest urgent?
• Welke hebben het grootste maatschappelijke belang?
• Waar is het risico op vertraging het grootst?

Deze eerste ordening helpt om snel te handelen zodra duidelijk is welke documentatie de netbeheerder vraagt.

Perspectief 4: zoek regionale afstemming

Netcapaciteit stopt niet bij de gemeentegrens. Gemeenten delen vaak een onderstation en voedingsgebied. Ontwikkelingen beïnvloeden elkaar. Je bent afhankelijk van elkaar en in zekere zin ook elkaars concurrent bij schaarste. Afstemming met buurgemeenten en regio vergroot de voorspelbaarheid en voorkomt verrassingen in het gezamenlijke voedingsgebied.

Regie begint met voorbereiding

Maatschappelijk prioriteren is geen extra administratieve verplichting. Het is een manier om gericht capaciteit toe te wijzen aan wat lokaal écht belangrijk is. Gemeenten die nu hun voorbereiding op orde brengen, kunnen straks sneller schakelen, beter onderbouwde aanvragen indienen en expliciete keuzes maken. En daarmee behouden zij regie op hun ruimtelijke ontwikkeling.

Maatschappelijk prioriteren & Van de Laar

In onze adviespraktijk zien we dat de grootste uitdaging niet zit in de regels zelf, maar in het organiseren van samenhang en bestuurlijke scherpte. Onze adviseurs ondersteunen gemeenten bij netcongestievraagstukken, als het gaat om:

• het creëren van bestuurlijk overzicht en besluitvorming;
• het opzetten van een integraal projectteam en werkstructuur;
• het in kaart brengen en structureren van netintensieve projecten;
• het ontwikkelen van een werkbaar prioriteringskader;
• het begeleiden van regionale afstemming.

Wij bieden daarin de bestuurlijke en ambtelijke denk- en doekracht om overzicht te brengen, keuzes expliciet te maken en voorbereid te zijn op schaarste. Want wie zijn huiswerk op orde heeft, staat sterker zodra het moment daar is.