& Actueel
De afgelopen maanden is er iets fundamenteels veranderd in de balans tussen ruimtelijke ordening en onze energie-infrastructuur. In grote delen van ons land was energie lange tijd volgend aan hoe we onze ruimte ordenen. We maakten plannen voor woningen, bedrijven en voorzieningen en gingen er vanuit dat de benodigde elektriciteit wel geregeld zou worden. Net zoals we thuis gewend zijn dat er stroom uit het stopcontact komt. Die vanzelfsprekendheid is voorbij. Elektriciteit is schaars geworden. We hebben niet voldoende capaciteit om op ieder moment te kunnen voorzien in onze woningbouwopgave, verduurzaming en economische ontwikkeling. Gemeenten krijgen daarmee een steeds grotere rol in het omgaan met die schaarste én in de uitbreiding van het net.
In een ambtelijke fusie bundelen twee of meer autonome gemeentebesturen (nagenoeg) al hun ambtelijke capaciteit in één gezamenlijke organisatie. Het model komt voor tussen min of meer gelijkwaardige partnergemeenten, maar ook tussen gemeenten die sterk verschillen in omvang, bijvoorbeeld in de vorm van een centrumregeling. In de praktijk gaat het doorgaans om twee of drie gemeenten; ambtelijke fusies met vier of meer deelnemende gemeenten komen slechts beperkt voor. <br /> <br /> In dit blog nemen we u mee in de ontwikkeling die dit model sinds 2007 heeft doorgemaakt. Wat heeft de ambtelijke fusie gemeenten gebracht? Waar zien we het model onder druk staan? En is de ambtelijke fusie anno 2026 nog steeds een eindmodel voor vruchtbare samenwerking, of komt ‘einde model’ steeds nadrukkelijker in beeld?
De energietransitie vraagt om een forse uitbreiding van het elektriciteitsnet. Ook in Noord-Holland betekent dit dat er de komende jaren veel moet gebeuren: de aanleg en uitbreiding van onderstations, tracés en andere energie-infrastructuur. De noodzaak daarvan wordt breed erkend. Tegelijkertijd merken veel gemeenten dat de uitvoering in de praktijk ingewikkeld is. Want hoe zorg je ervoor dat zo’n netuitbreiding niet alleen technisch, maar ook bestuurlijk, ruimtelijk en organisatorisch goed landt? Wie moet wanneer aan tafel zitten? Hoe voorkom je dat een keuze in een vroege fase later tot vertraging leidt? En hoe houd je overzicht in een proces waarin veel partijen betrokken zijn, belangen samenkomen en besluiten soms pas jaren later zichtbaar effect hebben?
Bestuurs- en organisatiecultuur is één van de meest besproken én meest ontweken onderwerpen binnen organisaties. We weten dat het ertoe doet, we ‘voelen’ het dagelijks. Het is zichtbaar in de manier waarop mensen samenwerken, besluiten nemen en met elkaar omgaan. Tegelijkertijd blijkt het lastig om bestuurs- en organisatiecultuur stevig vast te pakken. Het is namelijk geen proces, geen structuur en ook geen document dat je kunt eenvoudig kan aanpassen.
Zeer regelmatig krijg ik in mijn juridische adviesrol voor overheden de vraag: wat is het verschil tussen beleidsrijke en beleidsarme samenwerking? En, welke invloed heeft dit op de keuzes om te komen tot een (publieke) samenwerkingsvorm? In dit blog daarom een korte uiteenzetting van mijn beelden bij beleidsrijk en beleidsarm samenwerken.