De uitbreiding van het elektriciteitsnet vraagt om een andere manier van werken. Elektriciteit is niet langer vanzelfsprekend beschikbaar en gemeenten, provincies en netbeheerders zijn sterk van elkaar afhankelijk. In dit artikel delen we drie concrete handelingsperspectieven om samenwerking te versterken, verantwoordelijkheden helder te maken en gezamenlijk te sturen op resultaat.

Een ambtelijke fusie biedt gemeenten de voordelen van schaalvergroting, terwijl zij bestuurlijk zelfstandig blijven. Maar het landschap verandert: nieuwe ambtelijke fusies zijn schaars en bestaande samenwerkingen staan steeds vaker onder druk. In dit artikel maken we de balans op en onderzoeken we of de ambtelijke fusie anno 2026 nog een duurzaam eindmodel is, of steeds vaker een tussenstap naar een bestuurlijke fusie.

Gemeenten spelen een belangrijke rol bij de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Dat vraagt niet alleen om technische kennis, maar ook om goede samenwerking en afstemming tussen verschillende partijen. Met een serious game maken we het proces inzichtelijk en helpen we gemeenten om rollen, verantwoordelijkheden en afhankelijkheden in de praktijk beter te begrijpen.

Bestuurs- en organisatiecultuur is vaak lastig te grijpen, maar heeft grote invloed op samenwerking, besluitvorming en het functioneren van organisaties. Door cultuur niet als een abstract begrip te benaderen, maar te kijken naar het samenspel tussen mensen en de mate van sociale veiligheid, wordt zichtbaar waar patronen samenwerking versterken of juist belemmeren. Zo ontstaat een concreet en hanteerbaar vertrekpunt voor duurzame verandering.

Samenwerken tussen overheden draait minder om de formele vraag of iets beleidsrijk of beleidsarm is, en meer om de mate van grip, invloed en vertrouwen die partners ervaren. Zelfs als beleidsvrijheid formeel behouden blijft, kan samenwerking deze in de praktijk onder druk zetten, waardoor het essentieel is om vooraf bewust keuzes te maken over inhoud, rolverdeling en gezamenlijke werkwijze.

Provincies spelen een groeiende rol in de energietransitie. Niet door hiërarchisch te sturen, maar door gemeenten, netbeheerders en het Rijk te verbinden in één gezamenlijke opgave. De Omgevingswet helpt daarbij, maar echte vooruitgang ontstaat vooral door samenwerking, vertrouwen en gedeelde keuzes.

Het kabinet wil met de Reikwijdte Jeugdwet het jeugdstelsel effectiever maken door gemeenten te verplichten lokale teams te organiseren. Zo kunnen problemen eerder worden aangepakt en specialistische jeugdzorg alleen ingezet als dat echt nodig is.

Lokale teams moeten zowel effectief kunnen handelen als verantwoording afleggen. Gemeenten bieden kaders en sturing, terwijl professionals ruimte nodig hebben voor vakmanschap. De uitdaging is de juiste balans te vinden tussen regie en autonomie, zodat teams met vertrouwen en effectiviteit kunnen werken.

Lokale teams moeten integraal werken en inwoners één duidelijk aanspreekpunt bieden, terwijl bij complexe problematiek specialistische expertise nodig blijft. De uitdaging is om generalisme en specialisme goed te verbinden, zodat onderbehandeling of versnippering wordt voorkomen. Dit vraagt om heldere teamprofielen, duidelijke opschalingscriteria en structurele samenwerking met specialisten.